Hoe Werkplaats Inclusief het verschil maakt

Werkplaats Inclusief is een initiatief vanuit het samenwerkingsverband (Passend Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen) om inclusiviteit in onderwijs en kinderopvang een flinke boost te geven.
De scholen van Ozeo nemen actief deel aan de werkplaats en zetten zich in om inclusief onderwijs in de regio vorm te geven, natuurlijk samen met het reguliere onderwijs.

De kick-off was een tweedaagse op de SS Rotterdam, waar zo’n 30 tot 35 mensen vanuit Zeeuws-Vlaanderen uit onderwijs en kinderopvang aanwezig waren. Sofie Sergeant gaf een inspirerende lezing – een mooie start voor de werkplaats! De eerste gesprekken over onze visie op inclusief onderwijs kwamen hierdoor al snel op gang.

De kern van de werkplaats is elkaar ontmoeten, samen praten over inclusie en ervaringen uitwisselen. Ozeo brengt daarbij zijn expertise vanuit het gespecialiseerd onderwijs in. Het contact tussen scholen is laagdrempelig, waardoor je makkelijk wordt gevraagd om mee te denken op kindniveau maar bijvoorbeeld ook over de ondersteuning in de hele school. Scholen durven elkaar om hulp te vragen en van elkaar te leren. Ook de samenwerking met de kinderopvang is sterk – dat zorgt voor een steeds betere doorgaande lijn en goede afstemming in de regio.

We zijn samen op zoek naar antwoorden: wat werkt, wat helpt, wat hebben we nodig en hoe kunnen we elkaar versterken? Het draait om alle leerlingen in Zeeuws-Vlaanderen – niet meer om ‘mijn leerling’. Die leerlingen zijn van ons allemaal en verdienen de beste plek.

Om de samenwerking te bevorderen is er onder andere een gezamenlijke studiedag georganiseerd voor alle medewerkers van basisscholen en middelbare scholen in Zeeuws-Vlaanderen. Elkaar beter leren kennen, samen in gesprek gaan over inclusief onderwijs én nieuwe inspiratie en kennis opdoen.

Vanuit de werkplaats zijn er pilotscholen ontstaan. Zij hebben een thema opgepakt en zijn ermee aan de slag gegaan. Zo krijgt iedere school de ruimte om echt de diepte in te gaan. Voorbeelden van thema’s zijn traumasensitief onderwijs, werken met een integraal team, werken vanuit welbevinden en betrokkenheid, samen langs de leerlijn. De ervaringen worden gedeeld in de werkplaats en op de website! Werkplaats Inclusief

Deelname aan de werkplaats kan bestaan uit het bezoeken van lezingen, het uitwisselen van ervaringen tot aan het uitvoeren van pilots of deelname aan netwerkbijeenkomsten. Iedere school kan aansluiten daar waar het past. De werkplaats en de initiatieven die daaruit ontstaan verspreiden zich als een olievlek door de regio.

De volgende stap? Er worden netwerken gevormd rond specifieke thema’s. Daarnaast willen we intervisie opzetten, zodat we elkaar nog beter kunnen ondersteunen en met elkaar kunnen meedenken. We zijn nu twee jaar onderweg en hebben veel gepraat over mindset in de ontwikkeling naar inclusief onderwijs.  De pilots lopen op verschillende scholen en er is een inclusiekoffer ontwikkeld, die wordt gebruikt om het gesprek in schoolteams op gang te brengen. Dit zijn goede basiselementen om het inclusief onderwijs nog verder vorm te geven.  Iedereen die betrokken is bij de werkplaats is gemotiveerd om door te gaan.

In de werkplaats zijn vooral directeuren en intern begeleiders actief, maar het is net zo belangrijk om ook in de scholen zelf het goede gesprek te voeren. Het is best een uitdaging om ook leerkrachten te betrekken, de bijeenkomsten zijn vaak overdag en de leerkrachten staan natuurlijk voor de klas. In overleg met de schoolbesturen wordt wel bekeken op welke momenten leerkrachten vrijgeroosterd kunnen worden voor ontmoeting en bijvoorbeeld een werkbezoek aan inclusieve scholen in Nederland.

Om iedereen in de omgeving te kunnen bereiken en inspireren zijn er verschillende toffe initiatieven: een podcast, een eigen website en een magazine vol ervaringsverhalen.

Luister hier de afleveringen van de podcast Werkplaats Inclusief | Podcast on Spotify

We merken dat het afstemmen over leerlingen veel makkelijker gaat. We kennen elkaar beter en weten elkaar snel te vinden. Leerlingen worden eigenlijk niet meer doorverwezen naar het so of sbo zonder dat er eerst goed overleg is geweest tussen de scholen onderling. Ook kijken we altijd of een andere basisschool misschien wél de juiste ondersteuning kan bieden, zodat een overstap naar so of sbo niet nodig is. De scholen van Ozeo zijn actief betrokken bij deze gesprekken en adviezen.

De pilots op verschillende scholen lopen door, daarnaast worden er netwerken gevormd. Ervaringen worden gedeeld via de website, in de podcast en tijdens bijeenkomsten van de werkplaats. Eén ding waar we goed op moeten letten: we willen geen nieuwe ‘speciale voorzieningen’ creëren. Als traumasensitief onderwijs helpt om inclusief onderwijs sterker te maken, dan moeten we dat breed verspreiden. Het is belangrijk dat die kennis niet op één school blijft hangen. Hiervoor worden netwerken opgericht, zo zorgen we dat iedereen mee kan doen.

In oktober 2025 gingen een aantal medewerkers van Ozeo samen met collega’s uit het regulier onderwijs en het samenwerkingsverband op studiereis naar Glasgow. Een jaar eerder, in oktober 2024, was Graz onze bestemming. Het doel van deze reizen? Inspiratie opdoen! We kijken hoe ze in andere landen de overgang van kinderopvang naar onderwijs regelen, hoe verschillende domeinen (zoals onderwijs en gemeenten) samenwerken en wat dat betekent voor inclusief onderwijs én het mentaal welbevinden van kinderen en jongeren.

En eerlijk is eerlijk: zo’n studiereis zorgt niet alleen voor nieuwe ideeën, maar ook voor nóg meer verbinding met collega’s en dat komt de samenwerking in de regio Zeeuws-Vlaanderen alleen maar ten goede! We zijn thuisgekomen vol bruisende ideeën voor de toekomst en hebben deze gezamenlijke ervaring om op verder te bouwen.